Özet

Tâcizâde Cafer Çelebi’nin Hevesnâme isimli eseri divan şiirindeki mesneviler arasında orijinal tarafları olan bir mesnevidir. Eser geleneğe uygun yazılmakla birlikte muhtevası itibariyle o devirde yazılan mesnevilerden farklılık gösterir. Hevesnâme, aruzun “mefâ’îlün/ mefâ’îlün/ fe’ûlün” kalıbıyla ve mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır. Dr. Necati Sungur’ un hazırladığı tenkitli metne göre 3810 beyitten meydana gelmiştir (Sungur, 2006, s.67). Klâsik mesnevi geleneğine uygun olarak tevhid, na’t ve münâcât ile başlar. Gerek konusu gerekse eserin içinde yer alan tasvirler çağdaşlarından farklıdır. Klâsik Türk Edebiyatı’nda Halîli’ nin Firkatnâme sinden sonra Sergüzeştnâmelerin ilk örnekleri arasında yer alır. Tâcizâde, eserin sebeb-i telif kısmında kendisinden öncekileri tenkit eder. Başkalarının hayâl ve söyleyişlerini tercüme yoluyla eserlerinde ifade ettiklerini söyler, Ahmet Paşa ve Şeyhî’yi eleştirir. Tâcizâde’ye göre gerçek şairlik başkasına ait olmayan bir güzelliği ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler: Tâcizâde, Hevesnâme, mesnevi, renkler.

Abstract

Tâcizâde Cafer Çelebi’s Hevesnâme is a masnawi with original sides among the masnawis in divan poetry. Although the work is written in accordance with tradition, it differs from the mesnevi written in that period. Hevesnâme is written in masnawi verse with mefâ’îlün/ mefâ’îlün/ fe’ûlün aruz prosody. It consists of 3810 couplets according to Dr. Necati Sungur’s critical edition. It begins with tawheed, na’t and munajat in accordance with classical mesnevi tradition. Both the subject and the depictions in the work are different from their contemporaries. After the Halîli’ Firkatname it is among the first examples of Serguzestnames in Classical Turkish Literature. Tâcizâde criticizes the previous ones in the reason of writing part of the work. He says that others express their dreams and sayings through translation and criticizes Ahmet Pasha and Şeyhî. According to Tâcizâde, real poetry is to reveal a beauty that does not belong to anyone else.

Key Words: Tâcizâde, Hevesnâme, Masnawi, Colours.

http://w3.bilecik.edu.tr/turkdiliedebiyati/wp-content/uploads/sites/15/2017/05/Osmanl%C4%B1-Edebi-Metinlerinin-Anlam-D%C3%BCnyas%C4%B1-Bildirileri-e-kitap.pdf